Τα πλατάνια πεθαίνουν από Ceratocystis platani

Θυμάστε στον Αρχοντα των Δαχτυλιδιών που τα δέντρα για να συνεννοηθούν περνούσαν πολλά πολλά χρόνια; Φαίνεται ότι δεν ήταν εντελώς παραμύθι. Μάλλον τα δέντρα έχουν άλλους χρόνους. Ειδικότερα τα πλατάνια. Αργούν πολύ να μεγαλώσουν και αργούν πολύ να πεθάνουν. Μάλλον η εντύπωση που εγώ είχα ήταν ότι τα πλατάνια δεν πεθαίνουν, δεν αρρωσταίνουν. Στέκουν εκεί πάντα δυνατά, κοιμούνται τον χειμώνα σαν υπέργηροι οργανισμοί και την άνοιξη ξυπνούν φρέσκα και δροσερά ώς έφηφοι. Τίποτα δεν ήξερα για τα πλατάνια, μόνο μου άρεσαν. Η μυρωδιά τους, ο κορμός τους, το χρώμα της φυλλωσιάς τους και πάνω απ όλα η απίστευτη δροσιά που σκορπίζουν γύρω τους. Τα πλατάνια είναι σαν να ρουφάν το νερό από τη γη και το διαχέουν στο περιβάλλον γύρω τους. Αυτό που ανακάλυψα με έκανε να κατάλαβω, αλλη μια φορά πόσο ανήδεοι είμαστε για το τι συμβαίνει στον κόσμο. Πόσο ανήδεοι είμαστε και για αυτά που αγαπούμε. Επέλεξα να γράψω αυτό το άρθρο, ώστε κάποιοι περισσότεροι να γνωρίζουμε και να μην πέσουμε απο τα σύννεφα για άλλη μια φορά . Μάλλον δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι αλλά κι αυτό έχει την αξία του. Η φύση δεν έχει διακόπτες. Οι πράξεις μας και οι δράσεις μας έχουν επιπτώσεις μετά από πολλά χρόνια και αν επιλέξουμε κάτι να κάνουμε κι αυτό θα έχει επίδραση, ισως, μετά απο πολλά χρόνια που δεν θα ζούμε να τις δούμε.

Η ασθένεια

Το θέμα λοιπόν έχει ως εξής : Υπάρχει μύκητας ονόματι Ceratocystis Platani ο οποίος , μέχρι στιγμής, προσβάλλει τα πλατάνια μόνο. Φράζει τις αρτηρίες που μεταφέρουν νερό και το δέντρο στεγνώνει και πεθαίνει. Μεταδίδεται με παρα πολλούς τρόπους. Με τον αέρα, μέσα από τις ρίζες μέσα από το χώμα, με μολυσμένα πριόνια, με τα παπούτσια μας, με τα ζώα, μ ένα σχοινί που έχει ακουμπήσει σε μολυσμένο δέντρο. Δεν επιβιώνει σε θερμοκρασίες κάτω από 10 C και πάνω από 45C. Μπορεί να επιβιώσει στο χώμα πολλούς μήνες και επιβιώνει επίσης στα κομμένα ξύλα.

Μπορεί να σκοτώσει ένα δέντρο διαμέτρου 30-40cm σε 3-4 χρόνια. Τα δέντρα που έχουν προσβληθεί πεθαίνουν μέσα σε διάστημα 3-6 ετών.

Από που ξεκίνησε και πότε

Ο μύκητας παρατηρήθηκε στις ΗΠΑ το 1935 αλλά υπήρχε ήδη από το 1926 ! Εικάζεται ότι είναι ενδημικό είδος των δασών της Β.Αμερικής. Στην Ευρώπη εντοπίστηκε πρώτη φορά στην Μασσαλία το 1945. Στην Ιταλία το 1972, ενώ είχαν νεκρά δέντρα από το 1960. Στην Ισπανία το 1977, στην Ελβετία το 1986. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις επρόκειτο για δέντρα σε αστικές περιοχές. Το 1986 εντοπίστηκε στη Σικελία σε φυσικά δάση. Στην Ελλάδα έφτασε μόλις το 2003 ή 2004 μέσω μολυσμένων κομμένων ριζών από την Ιταλία.

Αυτό το χρονολόγιο μοιάζει καθησυχαστικό γιατί φαίνεται να κινείται πολύ αργά η ασθένεια. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουν βρει ποιός είναι ο κύριος φορέας του. Προβληματίζει το γεγονός ότι υπάρχει από το 1945 στην Ευρώπη αλλά μόνο τα τελευταία χρόνια προσβάλει μεγάλο αριθμό δέντρων. Με λίγα λόγια κατέληξαν ότι οι παράγοντες που βοηθούν στην γρήγορη εξάπλωση μπορεί να είναι : α.το εμπόριο ασυμπτωματικών (!) μολυσμένων φυτών β. το εμπόριο μολυσμένου χώματος γ. η μεγάλη κινητικότητα ανθρώπων και οχημάτων μέσα στα δάση ( μεταφέρεται με τα παπούτσια ρούχα, ρόδες ποδηλάτων ) και τέλος δ. η αλλαγή στις κλιματικές συνθήκες να ευνοούν την ανάπτυξη του.

Πώς έχει επηρεάσει τα δάση στις χώρες που έχει εμφανιστεί

Στην Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ από το 1925-1945 σκότωσε 10.000 δέντρα από τα 150.000 συνολικά. Στην Μασσαλία μεταξύ 1960-1972 πέθαναν 1.850 δέντρα ήτοι το 13% του συνολικού πληθυσμού με Μ.Ο. ηλικία τα 110 χρόνια. Στο Forte dei Marmi στην Ιταλία, μεταξύ 1972-1991 καταστράφηκε το 90% του συνολικού πληθυσμού των πλατάνων. Το πιο πρόσφατο είναι στην Γαλλία στο Canal du Midi ( μνημείο παγκόσμιας φυσικής κληρονομιάς προστατευόμενο από την UNESCO) όπου εως το 2011 είχαν πεθάνει και απομακρυνθεί 2.500 δέντρα τα οποία αντικατέστησαν με υβρίδια ανθεκτικά στον μύκητα. Εικάζεται ότι και για τα υπόλοιπα 40.000 δέντρα θα χρειαστεί να γίνει το ίδιο στα επόμενα 20 χρόνια.

Για την Ελλάδα που εντοπίστηκε πρώτη φορά το 2003, είχε σοβαρή επίδραση στα φυσικά δάση του Platanus Orientalis ( αυτή η ποικιλία έχει μεγαλύτερη ευαισθησία στον μύκητα) στα Νοτιοδυτικά της χώρας. Ιδιαίτερου κάλλους υπεραιωνόβια δέντρα σε αστικούς ιστούς έχουν πεθάνει και έχει παρατηρηθεί μεγάλη διείσδυση στα φυσικά δάση, όπου έχουν πεθάνει εκατοντάδες κατα μήκος των ποταμών και ρυακιών.

Η απομάκρυση και καταστροφή άρρωστων δέντρων και η αντικατάσταση τους κοστίζει πολύ και αναπόφευκτα θα επηρεάσει κλιματικά τις περιοχές αλλά και οικονομικά, μέσω της επίδρασης που θα έχει στον τουρισμό.

Πηγές και συμπεράσματα

Τι περισσότερες πληροφορίες γι αυτό το άρθο της άντλησα από μια έκθεση ανάλυσης κινδύνου από την εξάπλωση του Ceratocystis Platani του Βρεταννικού “The Food & Environment Research Agency” . Κάποιες πληροφορίες τις διασταύρωσα με δημοσιεύματα στο διαδίκτυο, από BBC & Guardian . Για την Ελλάδα πολύ λίγα πράγματα έχουν δημοσιευθεί και δεν έχω ακόμη πάρει απαντήσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις και δασαρχεία. Εχω λάβει μόνο απάντηση από μια τοπική εφημερίδα των Ιωαννίων όπου μου επιβεβαίωσε την κοπή και απομάκρυνση 3 δέντρων από μια περιοχή στον νομό. Ίσως να πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν αφορά το ευρύ κοινό, αλλά θα περίμενα από περιβαλλοντικές οργανώσεις να έχουν φροντίσει να υπάρχουν στοιχεία. Απ΄οτι καταλαβαίνω αυτός ο μύκητας μπορεί να σκοτώσει παρα πολλά δέντρα αλλά όχι όλα. Ισως κάποιες περιοχές να πληγούν σε πολύ μεγάλο βαθμό. Περιμένω ότι θα το δεχτούμε στωικά αφού δεν θα παίξει ως θέμα στις ειδήσεις. Όμως για μένα το να γονατίζουν αιωνόβια δέντρα κάτι σημαίνει και για εμάς. Για εμάς ως είδος. Γιατί τις επιπτώσεις μπορεί να μην τις δούμε στη διάρκεια της μικρής μας ζωής. Μπορεί όμως τα παιδιά των παιδιών μας να μην μπορούν να καθίσουν κάτω από ένα πλάτανο με τον φυσικό τρόπο που εμείς το κάναμε.

Αν σας ενδιαφέρει το θέμα, παρακαλώ αναδημοσιεύστε το άρθο ώστε περισσότεροι άνθρωποι να μάθουν γι αυτό. Άν ασχολείστε με ενεργειακές θεραπείες στρέψτε την προσοχή σας σ αυτά τα δέντρα. Μπορεί η προσοχή μας να βοηθήσει με τρόπο που ποτέ δεν θ αποδειχθεί.

Φωτογραφίες :

Η πρώτη είναι τραβηγμένη φέτος από τον Βοιδομάτη στην Ήπειρο. Η δεύτερη είναι από το διαδίκτυο το Canal du Midi και η τρίτη πάλι το Canal du Midi ενώ κόβουν τα άρρωστα δέντρα

Ελληνικά δημοσιεύματα σχετικά

https://www.proinoslogos.gr/epikairotita/42-koinonia/52308-%CE%B1%CE%BD%CE%B7%CF%83%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CF%80%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BD%CF%8C%CF%83%CE%BF%CF%85-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%80%CE%BB%CE%B1%CF%84%CE%AC%CE%BD%CF%89%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%AE%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%BF

http://www.apdhp-dm.gov.gr/platanos.html

https://www.proinoslogos.gr/epikairotita/25519-2014-06-05-06-46-48

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.